Cultuur in Rusland

De Russische cultuur is rijk en veelomvattend. Rusland heeft niet alleen wereldberoemde boeken, balletten en muziek voortgebracht, maar kent ook een levendige volks- en jeugdcultuur. Cultuur kan, zeker in Rusland, niet los worden gezien van maatschappelijke en politieke ontwikkelingen. Kunstenaars reageren zelf op politieke ontwikkelingen, maar worden ook gebruikt, misbruikt en onderdrukt door de machthebbers. Zo werden de avant-gardisten na de Oktoberrevolutie nog in de armen gesloten door de bolsjewieken, maar werden ze niet veel later door diezelfde bolsjewieken in de ban gedaan. Recent was er veel aandacht voor het nieuws dat president Poetin de invloed van Russische rappers op de jeugd wil tegengaan.  

Russische literatuur

De 19e eeuw, waarin Russische schrijvers als Poesjkin, Dostojevski, Tolstoj en Tsjechov hun monumentale werken schreven, wordt gezien als de gouden eeuw van de Russische literatuur. Rond de Russische Revolutie in 1917 begonnen avant-gardisten en futuristen als Majakovski te experimenteren met nieuwe vormen van literatuur, totdat het socialistisch realisme in de jaren ‘30 de enige toegestane vorm van literatuur werd. In veel officiële literaire publicaties werd de censuur omzeild door in bedekte termen te schrijven over zaken waar eigenlijk niet over geschreven mocht worden. Werken van dissidente schrijvers werden in samizdat (overgetypte ‘zelfuitgaven’) clandestien verspreid en in het buitenland gepubliceerd. Na de val van het communisme genoten schrijvers plotsklaps ongekende vrijheid, maar zakte ook de belangstelling voor Russische boeken in. Nu Poetin de openbare mening weer steeds strakker probeert te controleren, is er een nieuwe generatie schrijvers aan zet.

Russische film

Film werd eind 19e eeuw in Rusland geïntroduceerd en heeft zich in de Sovjet-periode sterk ontwikkeld. In deze tijd was de Sovjet-film zeer innovatief. In de jaren ‘30 werd het socialistisch realisme ook voor film de enige toegestane vorm en nam de Communistische Partij alle controle over het productieproces over. Na de dood van Stalin en in de tijd van perestrojka kenden filmmakers korte periodes van vrijheid. In die tijd kregen Russische films lovende internationale kritieken. In de jaren ‘90 hadden Russische filmmakers alle vrijheid om films te maken, maar inmiddels kijkt het Kremlin weer met een kritischer blik naar de Russische producties voor het witte doek. Naast Russische films besteden we op de site aandacht aan buitenlandse films, documentaires en series over Rusland of de Sovjet-Unie.

Alle analyses in dit dossier