Igor Setsjin, topman van het staatsenergieconcern Rosneft, is dinsdag 5 september niet in de rechtbank te Moskou verschenen om te getuigen in de zaak-Oeljoekajev. Setsjin zei niet persoonlijk te zijn opgeroepen voor de zitting in het corruptieproces tegen de voormalige minister van Economische Zaken. De bestuursvoorzitter van Rosneft, een van de machtigste zakenlieden van Rusland, stond alleen op de lijst van getuigen. De verdediging dacht dat Setsjin ook in persoon zou worden gedaagd voor de zitting van begin september.

Een Moskouse jury heeft op 29 juni vijf mannen schuldig bevonden aan de moord op de Russische oppositiepoliticus Boris Nemtsov, die gold als één van Poetin’s meest kritische opponenten. Het proces, dat in oktober 2016 begon, wordt door de familie en aanhangers van Nemtsov beschouwd als een schijnvertoning die de werkelijke daders en opdrachtgevers buiten schot heeft gehouden. "Het belangrijkste is dat noch de organisatoren, noch de opdrachtgevers zijn gevonden', zei advocaat Vadim Prochorov. De rechter moet nog vonnis wijzen.

Nemtsov brugOp de brug vlakbij het Kremlin waar Nemtsov werd vermoord worden nog dagelijks bloemen gelegd

Na 8 maanden procederen in de zaak rondom de grootste politieke moord uit de recente Russische geschiedenis, werden vijf Tsjetsjenen schuldig bevonden. Een van hen is Zaoer Dadajev, voormalig officier in het notoire Sever-bataljon, een Tsjetsjeens veiligheidsleger dat dient als de persoonlijke garde van de Tsjetsjeense president Ramzan Kadyrov. Volgens de rechtbank heeft Dadajev het dodelijke schot gelost en handelden de andere vier als medeplichtigen. Als beloning voor de liquidatie zou hun als groep 15 miljoen roebel (223 duizend euro) zijn toegezegd.

Mishandeld

De jury had drie dagen nodig om tot een uitspraak te komen. Op 27 juni werd een vrouw uit de jury verwijderd omdat zij verzuimd had te vermelden dat haar overleden man een strafblad had. Een ander jurylid werd afgezet omdat hij ongeautoriseerd materiaal uit het onderzoek meebracht. Het lukte de jury niet om tot een unanieme uitspraak te komen. Daarom werd besloten om over iedere verdachte afzonderlijk te stemmen. Tien van de twaalf juryleden verklaarden Dadajev schuldig.

Hoofdverdachte Zaoer Dadajev bekende in 2016 aanvankelijk schuld, maar trok zijn bekentenis later in. Hij zei te zijn mishandeld door de politie. Ook de Russische mensenrechtenraad denkt aan mogelijke marteling.

De voormalige vicepremier Nemtsov werd in februari 2015 vlakbij het Kremlin zes keer beschoten met een 9mm pistool toen hij met zijn vriendin naar huis liep. De moord bracht een schok teweeg onder de Russische oppositie, duizenden rouwenden gingen de straat op om bloemen te leggen en Nemtsov de laatste eer te bewijzen. Ze toonden zich solidair met zijn politieke standpunten. Nemtsov werd vermoord toen hij bewijs aan het verzamelen was van de Russische betrokkenheid bij het conflict in Oekraïne. Hij zou over materiaal beschikt hebben dat moest bewijzen dat Russische troepen meevochten aan de kant van de separatisten. Volgens de Oekraïense president Petro Porosjenko wilde Nemtsov het bewijs naar buiten te brengen.

De openbaar aanklager wees Roeslan Moechoedinov, die sinds de moord op Nemtsov voortvluchtig is, als de opdrachtgever aan. Hij zou de vijf verdachten ook de 15 miljoen roebel hebben betaald. Maar de familie, aanhang en vrienden van Nemtsov met dochter Zjanna Nemtsova aan kop, achten dit onwaarschijnlijk. Moechoedinov was ‘slechts’ de persoonlijk chauffeur van topcommandant van het Sever-bataljon Roeslan Geremejev.

Nemtsovs aanhang gaat ervan uit dat Geremejev zelf het meesterbrein achter de moord is. De vijf Tsjetsjenen logeerden voorafgaand aan de liquidatie in het appartement van Geremejev. Onderzoekers verklaarden tijdens het proces dat ze naar Geremejev’s huis in Tsjetsjenië zijn gegaan, maar dat er niet werd opengedaan. Van Geremejev ontbrak ieder spoor, waarna de rechercheurs verder onderzoek lieten lopen.

Journalist en activist Nemtsova wil vooral helderheid over de banden tussen Dadajev en Kadyrov. Kort na zijn arrestatie loofde Kadyrov Dadajev als een ‘ware Russische patriot’. Nemtsova heeft herhaaldelijk verzocht om de Tsjetsjeense president Kadyrov op te roepen voor ondervraging in het proces. Dit werd keer op keer geweigerd. Kremlin-vriend Kadyrov ontving in de maand na de moord op Nemtsov nog een medaille uit handen van Poetin.

Nemtsova is vooral kritisch op het besluit van de rechter om vragen rondom haar vaders oppositiepolitiek niet toe te staan. Op Facebook uitte ze hierover haar ongenoegen:

‘In Rusland en de wereld is men ervan overtuigd dat de moord een politieke ondertoon had, maar onze onderzoekers en ons Hof ontkennen dat wat evident is.’ En: ‘Tegelijkertijd lukt het ze niet om een motief voor moord te construeren.’

Advocaat van de Nemtsov-familie Vadim Prochorov zegt ontevreden te zijn met het oordeel van de rechter en verklaart dat de familie volhoudt dat ‘Kadyrov’s naaste kring betrokken is bij de misdaad’.

‘Gezien de uitvoering en organisatie van de moord zijn we ervan overtuigd, dat de kiemen voor de moord direct bij de hoogste toppen van de Russische en Tsjetsjeense echelons liggen,’ zegt ook Olga Michajlova, eveneens advocaat van de Nemtsovs.

Nemtsov wordt nog dagelijks herdacht, een klein groepje anti-Kremlinactivisten bewaakt al meer dan 700 dagen een geïmproviseerd gedenkteken op de brug tegenover het Rode Plein waar Nemtsov werd neergeschoten. De burgemeester van Nizjni Novgorod Jelizaveta Solontsjenko heeft zich uitgesproken voor het oprichten van een monument ter nagedachtenis aan Nemtsov die als gouverneur van Nizjni Novgorod begin jaren ’90 de economie van de stad hielp groeien.

boris nemtsov

In de speurtocht naar het terreurnetwerk dat begin april een bomaanslag pleegde in een metrostation in Sint-Petersburg, heeft de Russische staatsveiligheidsdienst FSB nu de in Rusland zeer populaire communicatiedienst Telegram in het vizier. Volgens de FSB communiceerden de daders onderling via Telegram, een platform dat de berichten van gebruikers versleutelt en zo buiten het zicht kan blijven van de justitiële opsporingsdiensten.

De voormalig directeur van de Oekraïense bibliotheek in Moskou, de Russin Natalja Sjarina (59) is op 5 juni veroordeeld tot 4 jaar voorwaardelijke gevangenisstraf voor het 'aanzetten tot haat'.

De Moskouse rechter eist van activist en corruptiebestrijder Aleksej Navalny dat hij zijn film over vermeende corruptie van minister-president Dmitri Medvedev offline haalt. De rechtbank stelde daarmee oligarch Alisjer Oesmanov in het gelijk, die Navalny in april aanklaagde wegens smaad. Navalny moet binnen tien dagen alle publicaties en video's met Oesmanov verwijderen en de zakenman zijn excuses aanbieden. Rechter Marina Vasina van de rechtbank in de wijk Ljoeblino eist dat Navalny de site ‘dimon.navalny.com’ in zijn geheel offline haalt. Navalny gaf tijdens de rechtszitting aan dat te weigeren.

In diverse filmpjes en blogs beschuldigt Navalny Oesmanov van omkoperij, belastingontduiking en het illegaal privatiseren van staatsmijnen. Ook vermeldt hij dat de zakenman is veroordeeld voor verkrachting. Navalny twitterde direct na de zitting ironisch: 'De rechtbank heeft mij verplicht het onderzoek "Hij is geen Dimon voor jullie" te verwijderen. Ja natuurlijk. Ik haast mij en val op de knieën. Dat is totaal uitgesloten.'

De aantijgingen jegens Oesmanov moeten van de rechter vóór 11 juni van internet zijn verwijderd. Navalny heeft opgeroepen tot een nieuw burgerprotest tegen corruptie op 12 juni, in Rusland Onafhankelijkheidsdag. Sinds deze week circuleert een gedetailleerde versie van de oproep tot protest in de sociale media.

Oesmanov is mede-eigenaar van de Engelse voetbalclub Arsenal. De oligarch staat bekend als een vertrouweling van het Kremlin en is eigenaar van een zakenimperium met onder andere de ijzerertsproducent Metalloinvest en een bedrijf voor mobiele telefonie.

 'Ik spuug op jou, Navalny' zegt Oesmanov in zijn eigen filmpjes gericht aan Navalny. In deze video behandelt Navalny de video's van Oesmanov. Met Engelse ondertiteling.

Navalny's film 'Hij is geen Dimon voor jullie', die beelden toont van Medvedevs vele landhuizen, trok in Rusland meer dan 21 miljoen kijkers. Omdat Medvedev niet reageerde op de beschuldigingen van corruptie organiseerde Navalny op 26 maart in meer dan 80 steden in Rusland demonstraties, waaraan in totaal volgens schattingen 60.000 mensen deelnamen. In Moskou namen 20.000 mensen deel, van wie er ongeveer 1.000 door de politie kortstondig werden opgepakt. Navalny en enkele medewerkers van zijn Fonds voor de Strijd met de Corruptie kregen 15 dagen cel.

Vooral dat ook scholieren in maart de straat opgingen trok de aandacht. Op enkele scholen in het land riepen leraren en rectoren de leerlingen daarover ter verantwoording. In een popsong probeerde zangeres Alisa Vox de minderjarigen voor schut te zetten omdat ze zich lieten gebruiken door de organisatoren. De Doema organiseerde een hoorzitting over de vraag hoe de internetgeneratie door de politiek moet worden bereikt.

In de film over Medvedev, die dateert uit maart, wordt gesuggereerd dat Oesmanov uit eigenbelang een villa ter waarde van meer dan 80 miljoen euro aan Dmitri Medvedev zou hebben geschonken. Officieel werd de villa geschonken aan een liefdadigheidsinstelling, het Sotsgosproject. De voorzitter van dit fonds is een oud-klasgenoot van Medvedev en alleen de premier mag van het landhuis gebruik maken. In ruil voor de schenking zou Oesmanov op privileges kunnen rekenen.

Navalny gaf tijdens de zitting al aan dat hij niet van plan is om vrijwillig materiaal van het web te halen. Georgi Alboerov, hoofd onderzoek van Navalny’s anti-corruptiefonds FBK (Fonds voor de Strijd met de Corruptie) is vastberaden: ‘Wij verwijderen helemaal niets,’ schrijft hij op Twitter.

Oesmanovs advocaat Henrich Padva noemt Navalny’s verzoek een politiek statement en zegt dat een verhoor van Medvedev pas in overweging kan worden genomen als Navalny met bewijs komt dat Medvedev daadwerkelijk banden heeft met het liefdadigheidsfonds. Volgens Padva bestaat dergelijk bewijs alleen in de fantasie van Navalny en de zijnen.

Volgens Navalny heeft de zaak als enige doel de aandacht af te leiden van de corruptie van premier Dmitri Medvedev. Hij noemt de rechtzaak zinloos zolang het hof geen gehoor geeft aan zijn verzoek om Medvedev te laten optreden als getuige:  ‘Ik snap dat de getuige een drukbezet man is, maar Oesmanov wil met deze zaak ons onderzoek naar Medvedev ondergraven, in plaats van zijn eigen belangen te verdedigen.’ De populariteit van de premier daalde na de verspreiding van de film.

Het hof negeerde ook Navalny’s verzoek om vicepremier Igor Sjoevalov als getuige op te roepen. Volgens Navalny is hij de enige die de uitkomst van het FBK-onderzoek kan weerleggen. Verzoeken om bepaalde documenten voor te leggen werden afgewezen. Alle 23 verzoeken van Navalny en zijn advocaten werden verworpen of genegeerd.

Lees ook: https://www.raamoprusland.nl/actueel/542-russische-tycoon-klaagt-navalny-aan-voor-smaad