Niets onvoorspelder dan de geschiedenis, was een gevleugelde grap in de Sovjet-Unie als een weer eens een held uit het verleden een verrader bleek of omgekeerd. Toen was geschiedschrijving een vorm van politiek, geprojecteerd op het verleden. In het huidige Rusland worden historische thema's opnieuw meer en meer door de staat gepolitiseerd, zeker sinds de protestbeweging van 2011-2012. In januari 2017 sloeg het Vrije Historische Genootschap alarm. Samen met het Comité Burgerinitiatief pibliceerde dit genootschap een programmatisch rapport over de geschiedwetenschap: Welk verleden heeft het Rusland van de toekomst nodig.

Voor RaamopRusland is Welk verleden heeft het Rusland van de toekomst nodig aanleiding voor een reeks opiniërende artikelen. Als eerst komt Greg Yudin, een van de hoofdauteurs van dit rapport, aan het woord.

LEES MEER

Zijn er, naast grote verschillen, ook parallellen met de wereldorde van na de Vrede van Versailles (1919) en de conferentie van Jalta (1945)?  Is er een verband tussen Russische invloedssferen en Amerikaans isolationisme? Historicus Raymond van den Boogaard opent een debat over Europa tussen hamer en aambeeld.
 
Volgens André Gerrits zijn er meer verschillen dan overeenkomsten tussen nu en toen. Europa moet niet klagen dat Rusland profiteert van de populistische crisis in het westen. Dat Europa nu met de verkiezing van Trump in de tang zit, heeft het primair aan zichzelf te wijten, aldus Gerrits.

LEES MEER

President Obama wil ongeschonden de eindstreep halen en blijft in Syrië aan de zijlijn staan. Hij heeft de triade van de Assad-alliantie (Assad, Iran, Rusland) geen strobreed in de weg gelegd. Het Westen kijkt machteloos toe hoe Aleppo in de as wordt gelegd. Poetin heeft de bakens in het Midden-Oosten grondig verzet, concludeert Arabist en ex-diplomaat Marcel Kurpershoek.

De Amerikaanse president heeft de bedoelingen van Poetin niet doorzien, meent ook Natalie Nougayrède, buitenlandcommentator van The Guardian. Waarom zou Poetin de VS een plezier doen, als hij zijn zin kan doordrukken nu zijn positie even sterk is geworden als die van Amerika?

Met het opzeggen van kernwapenverdragen bevriest Rusland de betrekkingen met Amerika. Aan het onvervulbare eisenpakket te zien, komt de stap neer op het afkondigen van een nieuwe Koude Oorlog, denkt de Russische politicoloog Andrej Koslesnikov.

Ontspanning tussen de Verenigde Staten en Rusland zal tot mislukken zijn gedoemd, omdat de VS als alleenheerser de wereld wenst te besturen. Rusland accepteert dit niet,  Na elke ronde van mislukte ontspanning staan de partijen vijandiger tegenover elkaar. Levengevaarlijk, waarschuwt de Russische politiek commentator Fyodor Lukyanov.  

De samenwerking in Europa met betrekking tot veiligheid, economie en mensenrechten loopt al jaren stroef. Het wantrouwen tussen Oost en West is inmiddels zo gegroeid, dat de OVSE en de Raad van Europa zijn uitgehold. Kunnen we deze instellingen nog oplappen of dreigt er ook een Ruxit in Europa?, vraagt Europa-expert Jan Marinus Wiersma zich af. 

LEES MEER

Why is Russia dismissing every criticism, like the decision of The International Paralympic Committee to ban Russia from the competition or the earlier WADA-report on doping, as nothing more than Russophobia? The problem with Russia, writes Russian journalist Andrei Arkhangelsky, is that the authoritarian ethics system of the Soviet Union was not replaced in the years after communism by a new humanistic set of values. In stead we witness a dangerous nihilism, when war becomes an attractive cleansing principle.
 
In a first reaction the Dutch philosopher Ivana Ivkovic argues that not only Russia lacks a new narrative.
 

 

 

Wat is het beste antwoord op Rusland, nu het zich onttrekt aan de pan-Europese orde die het in 1991 juist onderschreef? Voormalig SPD-Bondsdaglid Karsten Voigt stelt een dubbele strategie voor: Europa moet zich waar nodig teweerstellen tegen Rusland, en alleen samenwerken waar mogelijk.

Ben Knapen, historicus en CDA-senator, verkiest een stoïcijns antwoord: vergeet Poetin, maar houdt terdege rekening met de geografisch bepaalde veiligheidsobsessies van Rusland.

Volgens Andreas Umland, politicoloog in Kiev, moeten Oost-Europa en Turkije een eigen veiligheidspact sluiten tegen het Russische imperialisme, nu uitbreiding van de NAVO geen optie is.

Elmar Hellendoorn, onlangs gepromoveerd op de geschiedenis van het Nederlandse nucleaire beleid,  pleit ervoor dat de NAVO de rol van kernwapens in zijn doctrine meer benadrukt. Een geloofwaardige afschrikking in Europa is nodig, opdat Rusland niet langer dreigt met kernwapens.

Volgens publicist Wierd Duk hebben de Russen alle reden zich aan de kant gezet te voelen. In plaats van Rusland op zijn nummer te blijven zetten kan het Westen beter proberen te begrijpen waar de gekrenkte trots vandaan komt. De VS en Europese neocons hebben Rusland getergd.

De ‘Realpolitiker’ hebben het mis, meent de Russische politicologe Lilia Sjevtsova. Wie invloedssfeer als uitgangspunt neemt, accepteert vanzelf bijna iedere expansiedrift.

In Wierd Duks artikel ontbreekt totaal het Oekraïense perspectief, schrijft de Oekraïense politicoloog Mykola Riabchuk. In het grote geopolitieke spel tussen Oost en West moeten bufferstaten kennelijk hun mond houden.

Voormalig diplomaat Edy Korthals Altes betoogde in NRC Handelsblad dat een 'speciale regeling' voor Oekraïne moet worden getroffen, waarin wordt vastgelegd dat het land geen lid kan worden van NAVO en EU. Hubert Smeets bestrijdt de mythevorming rond de uitbreiding van de NAVO en vraagt aandacht voor de Oekraïense kant van de zaak.

Lees meer

Rusland is een federatieve staat die niettemin centraal wordt bestuurd. President Poetin heeft allengs steeds macht naar zich toegetrokken. Kremlinologie is daarom terug van weggeweest.

Lees meer

Centrale macht

Rusland is een federatieve staat met 85 subjecten (deelrepublieken, grensgebieden, districten en steden). In de jaren negentig hadden die subjecten veel autonomie. President Poetin heeft na zijn aantreden in 2000 de traditionele verticale macht hersteld. Het is daarom relevant wat er achter de muren van het Kremlin gebeurt en hoe de centrale macht zijn politiek uitdraagt of oplegt.

Europa

Europa heeft in Russische ogen een dubbelgezicht. Het is een lucratieve afzetmarkt. Maar Europa is ook een bedreigend handelsblok dat pacteert met Amerika.

Lees meer

Aantrekking en afstoting

Europa was voor Rusland altijd een voorbeeld, maar ook een bedreiging. Vooral de aantrekkingskracht die het uitoefent op de voormalige satellietstaten van Rusland wekte argwaan. Niet alleen het oprukken van de NAVO, ook de Europese integratie zet kwaad bloed. 

Het Rusland van Poetin zet zich af tegen het Westen, dat de vroegere grootmacht heeft vernederd en genegeerd. Dat het ook poogt Oekraïne aan zich te binden heeft in Moskou tot grote woede geleid. Rusland wil zich aanbieden als ideologisch alternatief voor het decadente 'Gayropa'. Het voelt zich gesterkt door de euroscepsis in Europa zelf, die leidde tot de Brexit. 

gosduma5

Zondag 18 september 2018 is een nieuwe Doema gekozen. Fraude bij de parlementsverkiezingen in 2011 leidde indertijd tot straatprotesten in Moskou en andere grote steden.

Lees meer

Doemaverkiezingen

Zondag 18 september wordt een nieuwe Staatsdoema gekozen. De verkiezingen vinden drie maanden eerder plaats dan gepland. Fraudule de organisatie van de parlementsverkiezingen in december 2011 leidde indertijd tot straatprotesten in Moskou en andere grote steden. De komende vervroegde verkiezingen staan mede daarom onder auspiciën van een nieuwe kiesraadvoorzitter: voormalig mensenrechtengezant Ella Pamfilova.

Oekraine

Het Associatieakkoord tussen Oekraïne en Europese Unie werd voor Rusland een steen des aanstoots. Oekraïne moet van Moskou deel uit blijven maken van de Russische wereld.

Lees meer

Een bufferstaat in opstand

Sinds zijn onafhankelijkheid in 1991 was Oekraïne een bufferstaat tussen Rusland en Europa. Een Associatieovereenkomst met de Europese Unie leidde tot een opstand (Euromajdan) en de vlucht van president Janoekovitsj. Vervolgens annexeerde Rusland de Krim en steunde een oorlog in de Donbas. Oost en West stonden lijnrecht tegenover elkaar.

Kan Oekraïne onder dit geweld onafhankelijk blijven, de corruptie terugdringen, moderniseren en een rechtsstaat worden? 

feiten categorie

Krim. De weg naar huis. 

Een jaar na de annexatie van de Krim zond tv-kanaal Rossia een 2,5 uur durend epos uit over de terugkeer van de Krim in de Russische moederschoot. Poetin vertelt uitgebreid over zijn meesterzet. Hier de volledige Russischtalige versie: http://russia.tv/video/show/brand_id/59195/episode_id/1180834

Hier een Engelstalige samenvatting op RussiaToday: https://www.rt.com/news/239197-putin-crimea-referendum-decision/

Winter on Fire

93 dagen duurde de opstand van Euromajdan, van eind november 2013 tot eind februari 2014. Winter on Fire van Jevgeni Afinejevski werd in Cannes genomineerd voor een Oscar. 

https://www.netflix.com/nl/title/80031666

 

Wie zijn mensen die bepalen etc etc.

Massamedia, de televisie voorop, worden door het Kremlin ingezet om de publieke opinie te beïnvloeden. Hoe effectief is die mediastrategie van het Kremlin in binnen- en buitenland?

Lees meer

De mediastrategie van het Kremlin

Na het uiteenvallen van de USSR brak een periode aan van persvrijheid. Tegelijkertijd werden journalisten vogelvrij. De afgelopen 20 jaar zijn er in Rusland tientallen vermoord.

Onder Poetin werden de teugels aangehaald. De ruimte voor onafhankelijke journalistiek kalft steeds verder af. in het conflict om Oekraïne speelt de staatstelevisie een cruciale rol. De geesten werden rijp gemaakt voor de annexatie van de Krim en de oorlog in de Donbas. Propaganda werd weer een staatswapen. Hoe effectief is de mediastrategie van het Kremlin? 

Geschiedenis

Geschiedschrijving gaat over verleden én heden. De kloof tussen een gepolitiseerde en een wetenschappelijk kijk op de geschiedenis groeit weer. Historiografie als spiegel van het heden.

Lees meer

Geschiedenis en politiek

Na een eeuw communistische geschiedschrijving zoekt Rusland een nieuwe identiteit. Het Kremlin gebruikt de geschiedenis om de burgers nieuw zelfvertrouwen en de staat een nieuwe positie in de wereld te verschaffen. De twintigste eeuw moet de Russen niet alleen doen denken aan revolutie, oorlog en terreur, maar ook aan grootse overwinningen.

Komt de geschiedschrijving in het gedrang? Wordt geschiedenis misbruikt? Wat doet het Rusland van Poetin met de verwerking van het verleden?

Roesski Mir

De Russische wereld omvat iedereen die zich Rus voelt. Rusland heeft de plicht die te verdedigen. Roesski Mir raakt zo niet alleen het 'nabije' maar ook het verre buitenland. 

Lees meer

Rusland en zijn Russen waar ook ter wereld

De Roesski Mir, ook de talloze Russen in het buitenland, kunnen rekenen op de bescherming van Moskou. Als hun rechten in het geding zijn, komt het Kremlin in actie. Deze bescherming wordt door de vroegere vazalstaten vaak als bedreiging ervaren. In Oekraïne leidde ze zelfs tot oorlog en annexatie. Hoe moet het Westen omgaan met deze component van de Russische buitenlandse politiek?

Minderheden in Rusland

Rusland is geen homogene natiestaat. Al dan niet gefnuikte ambities van religieuze, etnische en andere minderheidsgroepen zijn cruciaal voor de stabiliteit van de federatie.

Lees meer

Veelvolkerenstaat

Tachtig procent van de bevolking van Rusland is Rus, maar het land kent tientallen minderheden als Tataren, Basjkieren, Oekraïners en Tsjetsjenen. Sommige minderheden wonen in deelrepublieken, andere verspreid over het land. Met het verdwijnen van de homo sovieticus zijn de verschillen groter geworden. De grootste problemen heeft Moskou in de Kaukasus, waar twee bloedige oorlogen de Tsjetsjenen moesten pacificeren. Die oorlogen leidden ook tot terreuraanslagen in Rusland. Het oplevende Russische nationalisme kan een probleem worden voor de veelvolkerenstaat.

Europa

Door de dubbele klap van de lage olieprijs en de westerse sancties is de Russische economie in een recessie beland. Alleen ingrijpende hervormingen kunnen dat tij keren.

Lees meer

Het einde van de oliebonanza

Door de dubbele klap van de lage olieprijs en de westerse sancties is de Russische economie in een recessie geraakt. Voorlopig houden de sancties stand en aan de oliebonanza lijkt een definitief einde gekomen. Om de economie weer vlot te trekken zijn draconische hervormingen nodig. Maar het ziet er niet naar uit dat Poetin de economie zal laten prevaleren boven zijn geopolitieke aspiraties.

Roesski Mir

Hoe gaan Russen, Oekraïeners en andere volken met hun sovjet-erfenis om en hoe (her)ontdekken ze hun nationale cultuur?

Lees meer

Laat duizend bloemen bloeien

In de Sovjet-Unie was het Russisch de lingua franca en de Russische cultuur overheersend. Na het uiteenvallen van het wereldrijk bloeit de culturele eigenheid op. Dat gaat gepaard met wrok over vroegere overheersing en onvrede over een bescheidener plek voor de Russische cultuur. In Oekraïne is dat danig uit de hand gelopen. Maar cultuur kan ook een bindend element vormen.

Imam Shamil surrendered to Count Baryatinsky on August 25 1859 by Kivshenko Alexei Danilovich

Rusland wil zijn positie in de islamitische wereld heroveren. Maar de verhouding tussen Rusland en de islamitische wereld in Centraal-Azië, Kaukasus en Midden-Oosten blijft complex.

Lees meer

ISLAMITISCHE WERELD

Rusland, een door het orthodoxe christendom gedomineerde veelvolkerenstaat waar circa 20 miljoen moslims wonen, heeft niet alleen in het binnenland een ingewikkelde verhouding tot de islam. Rusland wil ook zijn traditionele positie in de islamitische wereld in het (nabije) buitenland heroveren. De relatie tussen Rusland en de islamitische wereld in Centraal-Azië, Kaukasus en Midden-Oosten blijft daarom complex.

Europa

Het 'militair-industrieel complex' is een hoeksteen van het regeringsbeleid. Leger, vloot en luchtmacht worden hervormd. De defensie-uitgaven groeien. De wapenexport floreert.    

Lees meer

Introductie

Het zogeheten 'militair-industrieel complex' is afgelopen decennium een hoeksteen van het Russische regeringsbeleid geworden. Leger, vloot en luchtmacht worden stapsgewijs hervormd en geprofessionaliseerd. De defensie-uitgaven groeien. Rusland geeft nu ruim drie keer meer van zijn bruto binnenlands product aan de krijgsmacht uit dan Duitsland. En de wapenexport floreert. Rusland is na de Verenigde Staten de grootste exporteur ter wereld.

Europa

Poetin beloofde bij zijn aantreden dat onder zijn bewind de ‘dictatuur van de wet’zou heersen.  Maar ook onder Poetin is justitie -  nog steeds - een instrument van de machtigsten.    

Lees meer

Ideaal van onafhankelijke rechterlijke macht is ver weg

Poetin beloofde bij zijn aantreden dat onder zijn bewind de ‘dictatuur van de wet’ zou heersen. Dat klonk streng, maar rechtvaardig. Maar de ontwikkeling naar een democratische rechtsstaat, die Rusland volgens artikel 1 van de grondwet is, zet niet door. Justitie is – nog steeds - een instrument van de machtigsten.

Europa

De bloeitijd van maatschappelijke organisaties in Rusland, die vanaf 1991 onstonden, lijkt alweer over het hoogtepunt heen. Niet omdat er geen animo voor is, maar omdat het Kremlin de controle probeert terug te pakken.

Lees meer

INTRODUCTIE

Civil society is in Rusland een relatief nieuw verschijnsel.
Pas na de instorting van het communisme, in 1991, kregen initiatieven van onderop de ruimte. De bloeitijd van maatschappelijke organisaties in Rusland lijkt alweer over het hoogtepunt heen. Niet omdat er geen animo voor is, maar omdat het Kremlin de controle probeert terug te pakken.

BRICS leaders meet on the sidelines of 2016 G20 Summit in China

Het post-Koude Oorlogtijdperk is voorbij. Door de verkiezing van president Trump in de Verenigde Staten krijgt de alternatieve orde, die Rusland al jaren voorstaat, een nieuwe dimensie. De wereldkaart wordt opnieuw getekend.

Lees meer

NIEUWE WERELDORDE

Het post-Koude Oorlogtijdperk lijkt echt voorbij. Na eerst vooral op papier te hebben gepleit voor een nieuwe multipolaire wereldorde, voegt Rusland sinds 2014 steeds meer de daad bij het woord. Daar waar de kans zich voordoet, probeert Moskou actief tegenwicht te bieden aan de westerse dominantie van na 1989. Door de verkiezing van Donald Trump in de Verenigde Staten krijgt deze alternatieve orde, die Rusland voorstaat, een nieuwe dimensie. De wereldkaart wordt opnieuw getekend.