Russisch-orthodoxe activisten onder leiding van parlementslid Natalia Poklonskaja willen de Russische film Matilda verbieden, een historisch epos over het leven van Matilda Ksjesinskaja, de minnares van kroonprins Nicolaas Romanov, voordat hij tot tsaar Nicolaas II werd gekroond en trouwde met Alexandra. De film van regisseur Aleksej Oetsjitel is nog niet afgemonteerd, maar is nu al verworden tot brandpunt van een taaie strijd tussen het Kremlin, de Orthodoxe kerk, ultraconservatieve krachten en de artistieke elite, over censuur, artistieke vrijheid en religieuze gevoeligheden. 

In maart 2017 is het honderd jaar geleden dat de Februarirevolutie een einde maakte aan meer dan drie eeuwen Romanov-heerschappij in Rusland. Later in het jaar zal men stil staan bij de Oktoberrevolutie in hetzelfde jaar. Maar wat gebeurde er nou precies in dat beslissende jaar van de conceptie van de latere USSR? Dat kan nu worden teruggelezen op de website 1917: Svobodnaja istoria

De Russische ngo Memorial heeft op internet een lijst gepubliceerd van meer dan 40.000 medewerkers van de staatsveiligheidsdienst tussen 1935-1939, het hoogtepunt van de stalinistische repressie. Met deze namenlijst is het mogelijk om bijvoorbeeld te traceren welke medewerker het verhoor tegen een arrestant heeft geleid of wie er wordt bedoeld in mémoires van gevangenen.

Op 30 oktober herdenken nabestaanden in heel Rusland de moord op hun familieleden door het Stalin-bewind. Gisteren lazen een paar honderd mensen bij de herdenkingssteen op het Loebjankaplein de hele dag de namen voor van Stalin-slachtoffers. Deze traditie ('De terugkeer van de namen') is in 1991 ingesteld door de mensenrechtenorganisatie Memorial, die al 25 jaar onderzoek doet naar de Stalinterreur. Memorial is de oudste ngo van postcommunistisch Rusland, opgericht door Andrej Sacharov. Het Russische ministerie van Justitie heeft de organisatie tot 'buitenlands agent' bestempeld.

Deze week wordt in Kiev herdacht dat het 75 jaar geleden is dat in Babi Jar, een ravijn in een buitenwijk van Kiev, door Duitse Einsatzgruppen meer dan 33.000 joodse inwoners werden geëxecuteerd. Oekraïense hulppolitie verleende bijstand. De moord vond plaats op 29 en 30 september.  In twee dagen werden praktisch alle joden die na de Duitse inval nog in Kiev waren gebleven uitgeroeid, zelfs in de geschiedenis van de holocaust een unicum.

Met films, muziek, tentoonstellingen en een symposium met tal van internationale sprekers wordt stilgestaan bij de zwarte bladzijde in de geschiedenis van Kiev en Oekraïne (zie hier het programma). Er is een wedstrijd uitgeschreven voor de inrichting van een herdenkingsplek en -museum in Babi Jar, een park dat er tot op de dag van vandaag troosteloos en verwaarloosd bij ligt. Hier een Engels interview op Hromadske tv over de herdenking.