De Oekraïense cineast Oleg Sentsov is gestopt met zijn hongerstaking.  Zijn gezondheidstoestand werd kritiek. De Europese Unie maakt zich zorgen over de behandeling van de gevangen filmregisseur maar in Rusland wuift men deze zorgen weg.

In een handgeschreven brief, die via Sentsovs advocaat bij de krant Novaja Gazeta terechtkwam, kondigde de Oekraïense filmregisseur op 5 oktober aan dat hij zijn hongerstaking per 6 oktober zou beëindigen omdat men hem anders dwangvoeding zou toedienen. Verwarring ontstond toen ombudsman Anatoli Sak van het autonome district Jamalië op 9 oktober aan persbureau Tass verklaarde dat Sentsov helemaal niet gestopt was met zijn hongerstaking. Intussen heeft Valeri Maksimenko, directeur van de Federale penitentiaire inrichtingen, aan de onafhankelijke nieuwssite Mediazona bevestigd dat Sentsov echt gestopt is met zijn protestactie.

sentsov
Foto van Oleg Sentsov vrijgegeven op 28 september door de Federale penitiaire inrichtingen

Sentsov zit een straf van twintig jaar uit in kamp ‘De IJsbeer’ in het Siberische Labytnangi in het Russische poolgebied. De Oekraïense regisseur ging op 14 mei in hongerstaking en eiste de vrijlating van 64 Oekraïense gevangenen die vastzitten op de Krim en in Rusland. De strafzaken tegen hen zijn volgens hem politiek gemotiveerd. Bijna vijf maanden weigerde Sentsov vast voedsel. Omdat zijn gezondheid ernstig achteruitging, stemde hij wel in met de toediening van supplementen. Belangrijke organen zoals hart, lever en nieren zouden volgens zijn advocaat Dmitri Dinze mogelijk al onherstelbaar zijn beschadigd. ‘(…) 145 dagen strijd, 20 kilogram gewicht verloren, plus een gesloopt organisme, maar het doel is toch niet bereikt. Ik bedank iedereen die me heeft ondersteund, en mijn excuses aan hen die ik heb teleurgesteld’, schrijft Sentsov in de brief die gepubliceerd werd door Novaja Gazeta.

De op de Krim geboren filmregisseur werd in mei 2014 in Simferopol gearresteerd door de Russische veiligheidsdienst FSB nadat hij zich een fel tegenstander had getoond van de annexatie van het schiereiland. In 2015 werd hij in Rusland wegens ‘terrorisme’ veroordeeld tot twintig jaar strafkamp door een militaire rechtbank in Rostov aan de Don. Sentsov wordt ervan beschuldigd een terroristische groepering te hebben opgericht die onder andere brand zou hebben gesticht bij de lokale afdeling van regeringspartij Verenigd Rusland op de Krim. Ook zou de groep hebben geprobeerd een Lenin-standbeeld op te blazen.

Sentsov heeft de beschuldigingen ontkend. Een getuige in deze zaak, Gennadij Afanasjev, zou tegen Sentsov hebben verklaard onder druk van marteling en heeft zijn getuigenis achteraf ingetrokken. De veroordeling van Sentsov wordt door westerse regeringen en mensenrechtenorganisaties beschouwd als politiek gemotiveerd en Amnesty International noemde zijn proces 'oneerlijk'. Zowel vanuit de internationale politiek, mensenrechtenorganisaties als vanuit de kunstwereld is er massaal gepleit voor de vrijlating van de Oekraïense regisseur.

In een verklaring roemt de EU buitenlandcoördinator de 'moed, vastberadenheid en onzelfzuchtigheid' die Sentsov heeft getoond gedurende zijn hongerstaking. Ook stelt de Europese Unie dat ‘de illegale detentie’ van Sentsov een schending is van het internationale recht en van de beginselen van de rechtspraak. De EU verwijt Rusland dat het Sentsov de vereiste medische behandeling heeft ontzegd en dat ze daarmee haar verplichtingen ten aanzien van het internationaal recht niet is nagekomen. Ook verwacht de EU onmiddellijke vrijlating van de Oekraïense cineast alsook van andere Oekraïense politieke gevangenen die in Rusland of op de Krim worden vastgehouden. Eerder verzocht het Europese Hof voor de Mensenrechten Rusland om Sentsov een gepaste medische behandeling te geven en werd Sentsov aangespoord om zijn hongerstaking te stoppen.

Kippenbouillon

De zorgen van de Europese Unie over de gezondheid van Sentsov worden in pro-Kremlinkranten weggewuifd. Volgens Valeri Maksimenko, directeur van de Federale penitentiaire inrichtingen, komt Sentsov niets tekort. In een interview met regeringskrant Izvestia is Maksimenko vol lof over de ‘barmhartigheid’ van het medische personeel bij wie Sentsov onder toezicht staat. Volgens hem zou een vrouwelijke arts op eigen initiatief naar de markt zijn gegaan om een levende kip te kopen waarmee zij een voedzame bouillon zou hebben bereid. Terwijl oppositiekrant Novaja Gazeta zich afvroeg of kip nu wel de juiste keuze was na 145 dagen vasten, verzekerde Maksimenko dat ‘de beste Moskouse diëtisten zijn geconsulteerd’ om Sentsov te laten wennen aan vast voedsel.

Na zijn hongerstaking is Sentsov volgens Maksimenko begonnen aan een filmscenario over het leven van gevangenen. Voorlopig zit de Oekraïense regisseur dan ook nog vast aangezien pogingen om Sentsov vrij te krijgen via een gevangenenuitruil met Oekraïne vooralsnog op niets zijn uitgelopen. Sentsov is genomineerd voor de Sacharovprijs 2018 ‘voor de vrijheid van denken’ van het Europees Parlement en zit bij de drie finalisten.

Bronnen: The Washington Post, Novaja Gazeta, Moscow Times, Current Time, The New Yorker, Komsolmolskaja Pravda, Izvestija, Meduza, Tass, Interfax

Actueel