In Oost én West lijken waarheid en leugen steeds meer relatieve begrippen te worden, betoogt de Britse publicist Peter Pomerantsev, die een bestseller schreef over Russische propaganda. Alleen emoties tellen. Het maakt het voor Poetin, Trump en de Brexit-leiders gemakkelijk om de kiezers te manipuleren.

IllustratieDebatMoraalIllustratie Nanette Hoogslag

door Peter Pomerantsev

Terwijl zijn leger brutaal de Krim annexeerde, verscheen Vladimir Poetin op tv en vertelde de wereld grijnzend dat er geen Russische soldaten in Oekraïne waren. Het was niet zozeer liegen als wel zeggen dat de waarheid er niet toe deed. Als Donald Trump in een grillige bui feiten verzint en zegt dat hij zag hoe duizenden moslims in New Jersey juichten toen de Twin Towers instortten of dat de Mexicaanse regering met opzet ‘slechte’ immigranten naar de VS stuurt, als natrekkers van feiten 78% van zijn uitlatingen als onwaar kwalificeren, maar hij toch Amerika’s presidentskandidaat wordt, dan lijkt het erop dat feiten er niet langer toe doen in de vrije wereld.

Toen de Brexit-campagne verkondigde ‘laten wij de National Health Service de 350 miljoen pond geven die de EU wekelijks van ons afpakt’ en deze bewering na het winnen van het referendum als een ‘vergissing’ werd afgedaan door een Brexit-leider en een tweede het uitlegde als een ‘ambitie', dan is het duidelijk dat we leven in een wereld die de feiten of de waarheid voorbij is. Niet zomaar een wereld waar politici en media liegen – zij hebben altijd gelogen – maar een waar het hen niet kan schelen of ze de waarheid spreken.

Hoe zijn we hier aangeland? Komt het door de technologie? Door economische globalisering? Door het resultaat van op elkaar gestapelde filosofische theorieën? Het afschudden van het gewicht van feiten – die loden symbolen van onderwijs en gezag, vermaningen die ons wijzen op onze plaats en onze beperkingen – geeft een jeugdige blijdschap, maar waarom vindt deze rebellie juist nu plaats?

lees meer